Thema: Eiwittransitie

Insectlab

Op het terrein van de HAS Hogeschool in Den Bosch staan drie blauwe containers waarin zich iets heel bijzonders afspeelt. De drie containers samen vormen namelijk het Insectlab: een speciaal ingerichte ruimte met klimaatkamers en klimaatkasten voor onderzoek naar de optimale kweekomstandigheden voor insecten.

We spraken met Linda Bonte van de HAS, die de projecten van het Insectlab coördineert. Daarnaast is zij een van de oprichters van het lab: “Het begon allemaal in 2013, toen we merkten dat er vraag was naar alternatieve dierlijke eiwitten,” vertelt ze. “In Nederland staat de insectenteelt nog in de kinderschoenen, en er bestond nog geen locatie voor kleinschalig onderzoek. Samen met Marjan Peters van New Generation Nutrition (NGN), Daniëlle van Gestel van de Brabantse Ontwikkel Maatschappij en Daniëlle Corijn van AgriFood Capital zijn we daarom het Insectlab gestart. Inhoudelijk hebben we onze HAS-collega Arjan Borghuis erbij betrokken, een docent en expert vanuit de opleiding Toegepaste Biologie.”

Diervoer

Het Insectlab richt zich nu, in samenwerking met het bedrijfsleven, voornamelijk op de kweek van insecten voor hoogwaardig eiwit in diervoer. Dit doet het lab door reststromen uit de voedingsindustrie aan insecten te voeren, en die insecten vervolgens als voer voor de dieren te gebruiken. Insecten worden op dit moment met name gebruikt als visvoer, kippenvoer en petfood voor honden en katten. In de toekomst hoopt Linda insecteneiwit ook voor andere landbouwhuisdieren te kunnen gebruiken, maar de wetgeving is nog niet zo ver. “Op dit moment mag insectenvet in Europa bijvoorbeeld wel al gebruikt worden voor varkensvoer, maar insecteneiwit nog niet,” vertelt Linda. Dat is bijzonder, want het mag al over de hele wereld, behalve in Europa en Noord-Amerika. Maar Linda heeft er alle vertrouwen in dat dat gaat veranderen: “We kunnen niet achterblijven.”

Alternatief eiwit

Steeds meer mensen willen minder vlees eten. Insecten kunnen worden ingezet als alternatief voor vlees. Linda: “We willen bijdragen aan het verlagen van de vleesconsumptie door insecteneiwit als ingrediënt te verwerken in consumentenproducten. Je kunt daarbij denken aan vleesvervangers, maar ook aan hele andere producten.” De eiwitten uit insecten kunnen aan allerlei voedingsmiddelen worden toegevoegd. Doordat insecteneiwit net als dierlijk eiwit hoogwaardig is, kan het worden gezien als een volwaardige vervanger. “Of je nou kip eet of insecten: je krijgt dezelfde eiwitten binnen.” Met hulp van studenten van de HAS wordt al gewerkt aan de ontwikkeling van verschillende  producten met insecten als ingrediënt.

Linda ziet het op korte termijn echter niet gebeuren dat de consument insecten eet in originele vorm. “In tropische landen zijn mensen vaak afhankelijk van insecten om aan hun dagelijkse hoeveelheid eiwitten te kunnen voldoen. Maar in West-Europa hebben we nog een soort weerstand tegen het eten van insecten. We hebben hier nooit de noodzaak gehad om insecten te eten, want er waren altijd voldoende alternatieven. Maar als we minder vlees willen eten moeten we op andere manieren aan onze eiwitten komen. Insecten zijn daarvoor een mooie oplossing, maar voordat mensen die in hun geheel op durven eten moet er nog een mentale verandering plaatsvinden. Dat gaat wel een paar generaties duren.”

Kweekproeven

“In het Insectlab doen we verschillende proeven om de kweek te optimaliseren. We onderzoeken bijvoorbeeld op welke reststromen de insecten het beste groeien, welke combinaties van reststromen je kunt maken, wat de beste hoeveelheid insecten in een bak is en welke temperatuur en vochtgehaltes optimaal zijn voor de kweek,” vertelt Linda. Het Insectlab draait grotendeels op studenten. Verschillende tweedejaarsprojecten en afstudeeropdrachten dragen bij aan de vergroting van onze kennis

Linda merkt dat de interesse voor de insectenkweek vanuit de studenten steeds groter en breder wordt. “Zowel bij onze toegepaste biologen als onze veehouderijstudenten, maar ook steeds vaker vanuit de food-opleidingen en vanuit bedrijfskunde.” In het eerste jaar kunnen studenten foodinnovation aan de HAS al kennismaken met de insecten tijdens een project over productontwikkeling, waarin ze insecten gebruiken als alternatieve eiwitbron.

De voordelen op rij

“We kweken nu met name de Black Soldier Flies, meelwormachtigen en krekels,” vertelt Linda. “Van de Black Soldier Fly gebruiken we de larven, die bomvol zitten met allerlei voedingsstoffen. Ze zijn daarnaast heel hoogwaardig en goed in de hand te houden qua groei. Dat is anders bij bijvoorbeeld de huisvlieg, die heeft een hele korte cyclus.”

Naast dat insecten veel hoogwaardig eiwit bevatten en dus als vleesvervanger kunnen worden gebruikt, zijn er nog meer voordelen aan de insectenteelt:

  • Insecten eten is duurzaam: je hebt veel minder ruimte, water en voer nodig voor de kweek van insecten dan voor het grootbrengen van andere dieren
  • Insecten eten is goed voor het milieu: de insectenkweek laat nauwelijks tot geen sporen na in de natuur  
  • Insecten eten is circulair: doordat insecten worden gevoed met reststromen uit de voedingsindustrie blijft er veel minder afval over uit het voedselproductieproces

Basistraining insectenkwekers

Hoewel er veel vraag is naar insecten, wordt de productie nog niet opgeschaald. “Dat komt doordat de wetgeving nog niet helemaal rond is,” vertelt Linda. “Kwekers wachten dat liever even af.” Daarna verwacht Linda dat de productie omhoog schiet. Dat verklaart ook het hoge aantal inschrijvingen voor de basistraining voor startende insectenkwekers van de HAS, die in samenwerking met NGN werd ontwikkeld. Tijdens de opleiding wordt gekeken naar de kweek van insecten, maar ook naar de businessmodellen: Is het haalbaar om met de insectenkweek te beginnen? Wat heb je nodig en wat zijn de investeringen? En hoe zit de markt in elkaar?

De opleiding is onderdeel van een groter traject, waarbij telers hun opbrengst verhogen van 0 naar 1000 kilo eiwit per week. Linda: “Dat is de eerste stap die je moet nemen om kweker te worden. Als je dat in de vingers hebt dan kun je verder gaan opschalen.” Voor de volgende basistraining hebben zich al 12 personen aangemeld. Na de training is er de mogelijkheid om ondersteuning te krijgen bij het opzetten van de kweek, door NGN.

Meer informatie en contact

Het Insectlab is te bezoeken, voor geïnteresseerden en het bedrijfsleven. Wel word je hiervoor verzocht een afspraak te maken. “Ook zijn we zijn altijd op zoek naar partners die willen participeren in het onderzoek en ook willen ondersteunen,” vertelt Linda. “We hebben het bedrijfsleven nodig, en zij ons.”

Neem voor het maken van een afspraak, voor het bespreken van een samenwerking of voor meer informatie over het Insectlab en de basisopleiding voor startende insectenkwekers contact op met Linda Bonte van de HAS: L.Bonte@has.nl of 06-41542691

Cookie-instellingen